6 general başda olmaqla yəhudi hərbçilər fələstinlilərə dəstək verdi…- Oyanış, dönüş, yoxsa?..-FOTO

İsrail ordusunun ehtiyatda olan bir qrup yüksək rütbəli zabiti, o cümlədən 6 general İordan çayının qərb sahilində fələstinli fermerlərə zeytun məhsulunun yığılmasında kömək edib.

Polise.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” agentliyi noyabrın 3-də Qusra kəndi yaxınlığından hazırladığı reportajda məlumat yayıb.

Təxminən 30 keçmiş hərbçinin iştirak etdiyi aksiya bölgədə israilli radikal köçkünlərin fələstinlilərə qarşı hücumlarının artdığı bir vaxta təsadüf edib.

Keçmiş general-mayor Eyal Ben-Reuven bildirib ki, qadınlara və uşaqlara qarşı zorakılıq onun öz ailəsinin yəhudi xalqının tarixində yaşadığı faciələri xatırladır. O, radikal köçkünlərin hücumlarını tarixdəki yəhudi talanları – “poqrom”larla müqayisə edib.

Ben-Reuvenin sözlərinə görə, o, köçkünlərin zorakılığının artmasından narahat olaraq bir neçə ay əvvəl keçmiş yüksək rütbəli hərbçilərdən ibarət qrupu təşkil etməyə başlayıb.

Bu addımın arxasında yalnız humanitar həmrəylik deyil, İsrailin təhlükəsizliyi və gələcəyi ilə bağlı strateji narahatlıqlar da dayanır. Keçmiş briqada generalı Jonatan Yoni açıq şəkildə bildirib ki, köçkünlərin zorakılığı İsrailin Qərb ölkələri və ABŞ qarşısında mövqelərinə ciddi zərbə vurur. Onun fikrincə, bu cür hadisələr İsrail üçün həm strateji, həm də taktiki problemlər yaradır. Yoni fələstinli fermerlərin vəziyyətinə görə narahatlığını, eyni zamanda İordan çayının qərb sahilinin ilhaqına qarşı olduğunu da ifadə edib.

Fələstinlilərə qarşı zorakılığın İsrailə qarşı beynəlxalq təzyiqləri və tənqidləri artırmasının qarşısını almaq.

İordan çayının qərb sahilinin İsrailə birləşdirilməsinin ölkənin uzunmüddətli təhlükəsizliyinə və siyasi gələcəyinə zərər verəcəyini düşünmək.

İşğalın davam etməsinin həm fələstinlilər, həm də İsrail cəmiyyəti üçün təhlükəli olduğunu qəbul etmək…

Keçmiş polkovnik Doron Meinert daha açıq mövqe nümayiş etdirərək bildirib ki, işğal İsrail cəmiyyətinin əsas problemidir və bu məsələni görməzlikdən gəlmək mümkün deyil.

“Biz bu problemi fələstinlilərlə birlikdə həll etməyə çalışmalıyıq”, – deyə o vurğulayıb.

Meinert həmçinin bəzi israilli hərbçilərin radikal köçkünlərin ideologiyasını bölüşdüyünü, yəhudilərin bu ərazilərdə müstəsna hüquqa malik olması, ərəblərin isə ya qovulması, ya da ikinci dərəcəli sakin kimi yaşaması fikrini müdafiə etdiklərini bildirib.

Bu fikirlər İsrail hərbi elitasının daxilində də Fələstin məsələsinə münasibətin eyni olmadığını göstərir.

“Reuters”-in məlumatına görə, Qusra yaxınlığında zeytun bağlarının sahibi Nimr Nazzal bildirib ki, keçmiş israilli hərbçilərin iştirakı olmasaydı, köçkünlərin hücumları səbəbindən fermerlərin öz torpaqlarına gedib məhsul yığması mümkün olmayacaqdı. Nazzal İsrail ordusunu yəhudi köçkünləri qorumaqda ittiham edib.

İsrail ordusu isə zorakılığı pislədiyini və İordan çayının qərb sahilində təhlükəsizliyi təmin etmək üçün fəaliyyət göstərdiyini bildirir. Ordu fələstinlilərin səsləndirdiyi himayəçilik ittihamlarını qəbul etmir.

İsrailin insan haqları təşkilatı “Yesh Din”in məlumatına görə, zeytun yığımı mövsümünün ilk 35 günündə fələstinli fermerlərə qarşı 180 fiziki hücum qeydə alınıb. Bu hadisələrin 23 faizdən çoxunda İsrail hərbçilərinin də hadisə yerində olduğu bildirilir.

BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi İdarəsinin (OCHA) 15 oktyabr 2026-cı il tarixli hesabatında isə sentyabrın 1-dən oktyabrın 12-dək zeytunyığımı ilə əlaqədar 199 köçkün hücumu qeydə alındığı göstərilir. Bu hücumlar nəticəsində bir fələstinli həlak olub, 124 nəfər yaralanıb, 2500-dən çox ağac və tingə zərər dəyib…

Keçmiş generalların bu mövqeyi İsrailin siyasi və hərbi elitasında uzun müddətdir davam edən müzakirələrin bir hissəsidir. “PBS” telekanalının 2024-cü ilin yanvarında yayımladığı müsahibədə ehtiyatda olan briqada generalı Jonathan Shimshoni Qəzzanın gələcəyinin fələstinlilərin siyasi iradəsinə əsaslanmalı olduğunu bildirmişdi. O, Qəzza ilə İordan çayının qərb sahilinin vahid Fələstin siyasi qurumunda birləşdirilməsinin mümkünlüyünü müzakirə etmişdi. Eyni verilişdə iştirak edən general-mayor Gershon Hacohen isə fərqli mövqe sərgiləyərək Qəzzanın İsraillə düşmənçilik etməyən bir dövlətə çevrilməsini mümkün hesab etdiyini demişdi.

Bu nümunə göstərir ki, İsrail hərbi elitasının Fələstin məsələsinə yanaşması vahid deyil. Bəzi generallar siyasi ayrılmanı və iki dövlətli həlli təhlükəsizlik üçün zəruri sayır, digərləri isə Fələstin dövlətinin gələcəkdə İsrailə qarşı təhlükə yaratmamasını əsas şərt hesab edirlər…

Mövcud faktlar göstərir ki, bu dəstəyi yalnız fələstinlilərə qarşı səmimi, humanist münasibətlə izah etmək düzgün olmazdı. Burada həm vicdani və mənəvi etiraz, həm də İsrailin milli maraqlarından irəli gələn hesablamalar mövcuddur. Ben-Reuvenin yəhudi xalqının tarixindəki faciələri xatırladaraq fələstinli qadın və uşaqlara qarşı zorakılığı pisləməsi mənəvi mövqenin göstəricisidir. Yoni və Meinertin açıqlamaları isə işğalın, ilhaqın və radikal köçkün zorakılığının İsrailin gələcəyinə təhlükə yaratdığına dair strateji narahatlığı ortaya qoyur.

Başqa sözlə, bu generallar fələstinlilərin hüquqlarının qorunmasını həm mənəvi məsuliyyət, həm də İsrailin uzunmüddətli təhlükəsizliyi ilə əlaqələndirirlər. Lakin onların bu addımını bütün İsrail hərbi elitasının mövqeyi kimi təqdim etmək olmaz. Əksinə, bu hadisə İsrail cəmiyyətində və keçmiş hərbi rəhbərlik arasında Fələstin məsələsinə dair dərin fikir ayrılıqlarının mövcudluğunu göstərir…

Bəs görəsən, İsraildə mənəvi oyanış başlayır, yoxsa siyasi maraqlar dəyişir?..

Görəsən, generalların bu xeyirxah davranışından sonra hesab etmək olarmı ki, Netanyahunun seçkilərdə qələbə çala bilməməsi də İsrail elitası və yəhudi cəmiyyətində Fələstinə və ümumiyyətlə, müsəlmanlara, digər xalqlara münasibətdə onları “qoy”(geridə qalmış, insan kimi yaşamağa haqqı olmayan) hesab edən təkəbbürlü baxışdan dönüş, bir sözlə, oyanış yaranmaqdadır…

Ehtimalın ən maraqlı tərəfi budur: bəlkə də İsrailin müəyyən elita nümayəndələri artıq anlayırlar ki, hərbi və siyasi üstünlük əldə etmək başqa xalqların hüquqlarını inkar etmək bahasına uzunmüddətli təhlükəsizlik yaratmır. Amma bunu hələ bütövlükdə yəhudi cəmiyyətinin mənəvi dönüşü adlandırmaq olmaz. İsrail cəmiyyətində paralel olaraq həm işğala qarşı etiraz, həm də sağçı millətçi meyllərin güclənməsi müşahidə edilir…

Bəlkə də burada daha düzgün sual belədir:

İsrail cəmiyyətinin bir hissəsi artıq fələstinliləri öz təhlükəsizliyinə maneə kimi deyil, bərabər hüquqlara malik xalq kimi qəbul etməyə hazırdırmı?

Bu sualın cavabı təkcə keçmiş generalların bəyanatlarında deyil, İsrailin gələcək hökumətinin konkret qərarlarında – işğal, məskunlaşma siyasəti, Fələstin dövlətinin yaradılması və ərəb vətəndaşlarının hüquqları ilə bağlı atacağı addımlarda üzə çıxacaq…