Fevralın 9 və 10-u bayramdır
Azərbaycanın bütün bölgələrində Novruz qabağı mərasimlərindən biri Xıdır və ya Xıdır Nəbi bayramıdır. Bu bayram “qışın oğlan çağında”, kiçik çillənin onuncu günü, Novruzdan altı həftə qabaq qeyd edilir. Kiçik çillə yanvar ayının 31-dən fevralın 19-na qədər Xıdır bayramı müəyyən fevralın 9-da və 10-da kiçik çillənin yarısında olduğu gündür.
Bu bayram Naxçıvanda, Şərur rayonunun Aşağı Yaycı kəndində fevralın 5-də qeyd olunur. Çalxanqala, Təzəkənd kəndlərində fevralın “Xıdır Nəbi”nin 14-ü (15-i) Xıdırın anadan olduğu gün bayram edilir.
Xıdır Nəbi günü iş həftənin dördüncü gününə nail olmaqdan bunu dinlə əldə edirlər. Naxçıvan şəhərində indi də bayramı kiçik çillənin ikinci cümə axşamı qeyd edilir. Ancaq Xıdır Nəbi bayramının dinlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bayramda insanların dadına, alətə çatan istilik hamisi olan Xıdırla bağlı olub, onun şərəfinə gəlir. Bu, islamdan əvvəl formalaşmış əski türk inancıdır. Bir qayda olaraq fevral ayının 9-da olmalıdır.
Naxçıvan bölgəsində bayrama bir neçə gün qalmış onu qarşılamaq üçün hazırlıq işləri görülür, evlər səliqə-sahmana salınır, həyət-baca təmizlənir.
Digər türk xalqlarında da bu bayram qeyd edilir. Anadolu türklərində bayram Hıdır-Ellez adı ilə may ayının 6-da, Balkanlardakı xüsusi-türk xalqları arasında aprel ayının üçüncü ongünlüyündə iştirak edir. Türkiyənin İqdir zonasında Xıdır Nəbi bayramı, Anadolunun digər bölgələrindən fərqli olaraq, may ayının 6-da yox, Naxçıvanda olduğu kimi, fevral ayında qeyd edilir. Axıska türkləri arasında da Xıdır Nəbi bayramı fevral ayında gələcək. Hər il yanvarın son həftəsi ilə fevral ayının ilk həftəsi arasında Xıdır bayramı gəlir. Burada mövcud olan inanca görə, Xıdır darda qalan, sıxıntıda olan insanlara yardım edən ulu bir varlıqdır. Bu həftə üç gün oruc tutulur.
Rodos türklərində Hıdır-Ellezdə dəniz kənarına gedilir, inanca görə, Xıdırdan nə istənilsə, onun rəsmini çəkib dənizə atarlar. Qazaxlarda Xıdır inancı Novruz bayramı ilə eyni gündə qeyd edilir. Burada mövcud olanama görə, 22 mart gecəsi saat 3-də Xıdır dədənin göründüyü və bərəkət ödənildiyi bildirilən gecəyə “Xıdır gecəsi” adı verilmişdir.
“Xıdır Nəbi”də əldə edilənlər Orta Asiya mədəniyyəti (şamanizmi), əski Anadolu mədəniyyəti (bolluq, bərəkətlik ayinləri, ölümsüzlük), İslam mədəniyyəti (Xızır İlyas motivi) Azərbaycan mədəniyyəti (çətinlikdən qurtarmaq, günəşi çağırmaq) və s. birləşmədən yaranan bir şənlik törənidir. /Milli.az/
Polise.az
