“İranla müharibə hara gedir: beş mümkün ssenari” – İsrail mətbuatı

“Münaqişə tərəflərinin məqsədləri qeyri-müəyyəndir və diplomatik çıxış yolu hələ də tapılmayıb…”

İran ətrafında başlayan müharibənin artıq ikinci həftəsini keçdiyi bir vaxtda əsas sual dəyişmir: bu qarşıdurma necə və nə vaxt bitəcək?

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə “israelinfo.co” nəşri yazıb.

Ziddiyyətli bəyanatlar və qeyri-müəyyən məqsədlər

ABŞ prezidenti Donald Tramp bir tərəfdən müharibənin “demək olar ki, başa çatdığını” deyir, digər tərəfdən isə daha güclü zərbələr vəd edir. Bu ziddiyyətli bəyanatlar artıq münaqişənin siyasi fonunun ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Rəsmi məqsədlər də bir-birindən fərqlidir.

İranın nüvə proqramını dayandırmaq, ballistik raket arsenalını məhv etmək, hərbi gücünü zəiflətmək və hətta rejim dəyişikliyinə nail olmaq. Lakin analitiklər qeyd edir ki, bu hədəflərdən hansının əldə olunması müharibənin real sonu deməkdir – bu sual hələ də açıq qalır.

Tehrandan ilk diplomatik siqnallar

İran prezidenti Masud Pezeşkian ilk dəfə olaraq mümkün sülh üçün üç şərt açıqlayıb: İranın qanuni hüquqlarının tanınması, müharibəyə görə təzminat ödənilməsi və gələcək hücumların təkrarlanmayacağına dair beynəlxalq təminatlar.

Bu, Tehran tərəfindən münaqişənin başlanmasından bəri ilk açıq diplomatik siqnal sayılır. Lakin Vaşinqton bu şərtləri qəbul etməyib və yenə də “şərtsiz kapitulyasiya” tələbini gündəmdə saxlayır. Bu isə tərəflər arasında kompromis imkanlarını xeyli məhdudlaşdırır.

Müharibənin mümkün inkişaf ssenariləri

Analitiklər münaqişənin gələcək inkişafı üçün bir neçə əsas ssenarini müzakirə edirlər. Birinci variant yeni nüvə razılaşmasının əldə olunmasıdır. Lakin bunun üçün Tehranda real səlahiyyətlərə malik danışıqlar tərəfinin olması lazımdır və hazırkı siyasi parçalanma bu prosesi çətinləşdirir. İkinci ehtimal “Venesuela modeli” adlandırılan ssenaridir: dövlət strukturları saxlanılır, lakin hakimiyyətin yuxarı hissəsində dəyişiklik edilir.

Üçüncü ssenari isə birbaşa rejim dəyişikliyi ilə bağlıdır, baxmayaraq ki, Vaşinqton rəsmi olaraq belə məqsəd güdmədiyini bildirir. Digər variantlara İranın strateji obyektlərinə daha güclü hərbi zərbələr və ya ABŞ-ın müharibəni “qələbə” elan edib əməliyyatları dayandırması daxildir.

Lakin hər bir ssenarinin ciddi riskləri var və hələlik onların heç biri münaqişənin real və yaxın sonunu vəd etmir. Nəticədə regionda gərginlik davam edir və müharibənin taleyi hələ də siyasi qərarlar, hərbi balans və beynəlxalq vasitəçilərin rolundan asılı olaraq dəyişə bilər.

 

Polise.az