“İranın əlində qorxunc silah: bir neçə ay içində ABŞ yox ola bilər” – “Neue Zürcher Zeitung”
“Hörmüz boğazının bağlanması və ABŞ-İran qarşıdurması dünya neft bazarları və qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi risk yaradır…”
ABŞ-ın İrana qarşı hərbi zərbələri və Ormuz boğazının potensialının uzun müddət bağlanması qlobal iqtisadiyyatda ciddi sarsıntılara səbəb ola bilər.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə İsveçrənin “Neue Zürcher Zeitung” nəşri yazıb.
Maliyyə bazarlarında müharibələrin təsiri
İnvestor Pol Cekson bildirir ki, neft qiymətlərinin artımı və tədarük problemləri dünya iqtisadiyyatı üçün dağıdıcı nəticə doğura bilər. Qısa tez dövr bazarı çalxalanmasa da, enerjiləri uzun müddət davam edə bilər.
Ceksonun köməyinə görə, silahlı qarşıdurmalar maliyyə bazarlarında qısa müddətdə sarsıntı yaradır, amma uzun müddət itkilərə yol açmır. O, 40 illik təcrübəsində bu cür hallar arasında yalnız istisnanın Rusiya-Ukrayna münaqişəsi olduğunu vurğulayır, bu, Avropa təbii qaz qiymətlərinə və qızıl bazarına uzunmüddətli təsir göstərmişdir.
Digər tərəfdən, əsas səhmlər və istiqraz bazarları, müdafiə sektoru kağızlarını istisna etsək, vasitə tez stabilləşib. Noriko Honda Çen (Capital Group) onu vurğulayır ki, maliyyə göstəriciləri geosiyasi sarsıntılardan daha çox təsir göstərir, təsiredici iqtisadiyyatın “sümükləri”ni güclü zəiflədir. Geosiyasi bazarlarda bazarlar işləri tez bərpa olunur.
1973-1974 dövrü və müasir analogiya
Cekson tarixi misal gətirərək bildirir ki, uzun müddət təsirə malik canlı münaqişə 1973-cü il qar-İsrail müharibəsi olub. O zaman OPEC-in neft embarqosu neftin qiyməti dörd dəfə artıb, qlobal iqtisadiyyat dərin resessiyaya girib və inflyasiya rekordlarına yüksəlin. İran inqilabı (1979) vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb.
Hazırkı İran qarşı durması da neft qiymətlərini artırır, amma Cekson qeyd edir ki, müasir iqtisadiyyat daha az enerji və neft tələbi 1990-cı illə təxminən iki dəfə azalıb. Buna görə də, neft qiymətlərinin 1970-ci ildəki kimi dörd dəfə artması halı çox uzaqdır.
Trampın rolu və investor məsləhətləri
Cekson əlavə edir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp neft tədarükünü qoruyaraq iqtisadi nəticəyə təsir göstərə bilər, güclü yüksək qiymətlərə onun perspektivinə güclü enerji təsir göstərir. İnvestorlara strategiyalarını dəyişməyi tövsiyə edir:
“Uzun müddət oyunçular refleksiv reaksiya olmalıdır”.
Hörmüz boğazının tam və uzun müddət bağlanması, beləliklə Asiya müşahidədə, ardınca Avropada ciddi təsir yarada bilər. Noriko Çen vurğulayır ki, belə dövrləri həm də kimi görmək lazımdır: münaqişələr son bitir, ticarət yollarını açmaqda və şirkətlərdən istifadə müddətində fayda əldə etmək olar. O, müdafiə, kritik infrastruktur və sənaye sahələrini xüsusi diqqətə alır.
Cekson qızılın daha neft məhsuluna qarşı ideal “sığınacaq” olmadığını bildirir. Onun sözlərinə görə, enerji qiymətləri və Yaxın Şərqdəki gərginlik narahat edir, “daha çox neft şirkətləri və xammal bazarları ola bilər”; ABŞ səhmləri də belə şəraitdə davamlı ola bilər.
Polise.az
