Kremldə hakimiyyət savaşı: Mişustin vurulur?- “FSB” Putinin özünə qədər uzanan təhlükəli oyuna başlayır?..

Rusiyada “FSB” ilə texnokratlar arasında pərdəarxası mübarizənin yeni mərhələyə keçdiyi iddia olunur.  Baş nazir Mixail Mişustinin yaxın çevrəsində baş verən dəyişikliklər, yüksək vəzifəli məmurlarla bağlı həbslər və xüsusi xidmət orqanları daxilindəki rəqabət Kreml elitasında qüvvələr nisbətinin dəyişə biləcəyi barədə müzakirələri gücləndirib.

Moderator.az yazır ki, Ukraynanın “DSnews” nəşrində analitik mərkəz rəhbəri Vadim Denisenkonun Rusiyada hakimiyyətin yuxarı eşelonunda mümkün güc mübarizəsi ilə bağlı diqqətçəkən təhlili yayımlanıb.

Analitik iddia edir ki, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX-“FSB”) mövqelərini gücləndirmək cəhdləri hökumətdəki texnokratik idarəetmə modelini zəiflədə bilər.

Müəllifin fikrincə, son hadisələr təkcə ayrı-ayrı məmurlara qarşı hüquqi tədbirlər deyil, həm də Rusiya elitasında təsir dairələrinin yenidən bölüşdürülməsi prosesinin əlaməti ola bilər.

Denisenkonun diqqət çəkdiyi əsas hadisələrdən biri Rusiyanın Federal Vergi Xidmətində elektron sənəd dövriyyəsi sisteminin yaradılmasında iştirak etmiş Aleksandr Blikmanın saxlanılmasıdır. Müəllif bu hadisəni Rusiyanın keçmiş baş nazir müavini və hökumət aparatının rəhbəri Dmitri Qriqorenkonun vəzifədən getməsi ilə əlaqələndirir. Qriqorenko baş nazir Mixail Mişustinin hökumətdəki əsas dayaqlarından biri hesab olunurdu.

Denisenkonun qənaətinə görə, Mişustinin ətrafında baş verən bu dəyişikliklər onun komandasının təsir imkanlarını məhdudlaşdıra, Blikmanın saxlanılması isə həmin çevrəyə qarşı təzyiqin davam edə biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirə bilər.

Analitik hesab edir ki, yüksək vəzifəli şəxslərin birbaşa hədəfə alınması çətin olduğundan, onların yaxın çevrəsindəki şəxslərə qarşı tədbirlər siyasi təsir vasitəsinə çevrilə bilər. Bununla belə, Blikmanın saxlanılmasının məhz Mişustinə qarşı siyasi kampaniyanın bir hissəsi olduğunu təsdiqləyən müstəqil sübut təqdim edilmir.

Denisenkonun təhlilində əsas tezis Rusiyada iki fərqli idarəetmə xətti arasında rəqabətin güclənməsidir. Müəllifin yanaşmasına görə, 2016-cı ildən sonra Vladimir Putin dövlət idarəçiliyində texnokratların və bürokratik aparatın rolunu artıraraq onları güc strukturlarının təsir imkanları ilə tarazlaşdırmağa çalışıb. Bu modeldə Mixail Mişustinlə yanaşı, Kremlin yüksək vəzifəli nümayəndəsi Anton Vayno, prezident administrasiyasında mühüm rol oynayan Sergey Kiriyenko və Rusiya Mərkəzi Bankının rəhbəri Elvira Nabiullina da texnokratik idarəetmə xəttinin simaları kimi təqdim olunur.

Siyasi təhlilçi hesab edir ki, hazırda “FSB”-nin mövqelərinin güclənməsi həmin tarazlığı poza bilər. Onun fikrincə, xüsusi xidmət orqanlarının dövlət idarəçiliyində əvvəlkindən daha böyük rol əldə etməsi ehtimalı Rusiyadakı siyasi proseslərin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir.

Təhlildə diqqətçəkən başqa bir məqam Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin özündə mümkün rəqabətlə bağlıdır. Denisenko “FSB” rəhbəri Aleksandr Bortnikovun, onun birinci müavini Sergey Korolyovun və hərbi əks-kəşfiyyat istiqamətinə rəhbərlik edən Vladimir Tkaçovun ətrafında formalaşan təsir dairələrini fərqləndirir. Müəllif bu qruplar arasında rəqabət olduğunu və Kremlin onların heç birinin həddindən artıq güclənməsində maraqlı olmadığını düşünür.

Bu iddialar Rusiyanın təhlükəsizlik strukturlarındakı real münasibətlərin müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş mənzərəsi kimi deyil, müəllifin siyasi şərhi kimi qiymətləndirilməlidir…

Denisenkonun diqqət yetirdiyi məsələlərdən biri də “FSB” rəhbəri Aleksandr Bortnikovun gələcək taleyidir. Müəllif onun vəzifədə saxlanılması və ya dəyişdirilməsi ehtimalını Kreml daxilindəki qüvvələr nisbətinə təsir edə biləcək amillərdən biri hesab edir. Bortnikovun rəhbərliyində dəyişiklik olacağı təqdirdə, yeni rəhbərin kim olacağı və bu qərarın təhlükəsizlik strukturlarının siyasi çəkisinə necə təsir göstərəcəyi əsas suallardan birinə çevrilə bilər.

Müəllifin yanaşmasına görə, Putin müxtəlif güc mərkəzləri arasında tarazlıq saxlamağa çalışır. Lakin bu rəqabətin daha da kəskinləşməsi Kremlin özünün idarəetmə modelinə təsir göstərə bilər…

Denisenkonun təhlilində ən diqqətçəkən nəticə “FSB”-nin güclənməsinin gələcəkdə Vladimir Putinin özünün mövqeləri üçün də risk yarada biləcəyi ehtimalıdır. Analitikin məntiqinə əsasən, təhlükəsizlik strukturları dövlət idarəçiliyində həddindən artıq təsir əldə edərsə, prezidentin müxtəlif hakimiyyət qrupları arasında tarazlıq yaratmaq imkanları məhdudlaşa bilər. Ancaq bu, baş vermiş hadisə və ya təsdiqlənmiş plan deyil, müəllifin irəli sürdüyü ssenaridir.

Hazırkı mənzərənin əsas sualı Rusiyada texnokratik idarəetmə modelinin qorunub-qorunmayacağı və təhlükəsizlik strukturlarının siyasi qərarların qəbulunda nə dərəcədə üstün mövqe əldə edəcəyidir. Mişustinin komandasındakı dəyişikliklərin bu mübarizənin tərkib hissəsi olub-olmadığını isə əlavə faktlar və müstəqil mənbələr əsasında qiymətləndirmək lazımdır.

S.Laçın